De Zeiss Starmaster ZMP
|
Een bezoek aan het Ervarium Amersfoort
Als het Ervarium een feit zou zijn...
Bij een bezoek aan het hypermoderne Ervarium Amersfoort valt meteen de fraaie koepel van het moderne planetarium op! De architect verwerkte dit unieke fenomeen met veel plezier in zijn ontwerp, waardoor het een zeer exclusief gebouw is geworden. Vanwege het ‘high-tech’ karakter en de educatieve doelen is het Planetarium voorzien van de modernste ontwikkelingen op het gebied van energie (en energiebesparing) en elektronica. Dat versterkt het futuristisch karakter, dat in het schitterende uiterlijk is benadrukt: de enorme, schitterende ruimteschip-vorm is een architectonisch hoogstandje, het visitekaartje van de stad!
Een reis door het heelal
Vervolgens gaan we de bijzondere planetariumzaal in, voor een spectaculaire reis door het heelal. We zien om ons heen hoe het heelal ontstond, in een reusachtige oerknal, een ‘big bang’ die we niet snel vergeten...
Dan ervaren we het ontstaan van het zonnestelsel. Om ons heen zien we het jonge aardoppervlak dat wordt gebombardeerd met meteorieten, afval van de vorming van ons zonnestelsel.
Later slaat een komeet in en maakt daarbij een enorme krater in de aarde, waarbij de dinosauriërs worden gedood, tezamen met 70% van de rest van het leven.
De zon gaat onder, langzaam wordt het donkerder. En dan... de sterren, duizenden! Wat een prachtig gezicht. Velen zagen dat nooit eerder! We leren dat de mens duizenden jaren geleden al namen gaf aan opvallende groepen sterren: de sterrenbeelden. De Waterman heeft al 20.000 jaar zijn naam! De bekendste sterrenbeelden worden getoond en ik zie zelfs mijn eigen sterrenbeeld!
Steeds weer komen sterren op in het oosten, gaan ze met een grote boog door het zuiden (ze ‘culmineren’) om dan in het westen onder te gaan. Alleen in het noorden zien we sterren die nooit ondergaan. Ze staan in de buurt van een hele bijzondere ster: de Poolster. De Poolster staat daarom altijd stil aan de hemel, precies boven het noorden!
De zon beweegt ook langs de hemel. Dat komt doordat de aarde om de zon draait, één rondje per jaar. We zien dat niet echt, omdat de zon zo helder is, maar... in het planetarium zie je het wel. Een zonsverduistering! De maan trekt voor de zon langs. Wat een schitterend gezicht. Het wordt steeds donkerder en dan... de helderste sterren midden op de dag!
Als het alwéér nacht is zien een adembenemend mooie komeet aan de hemel. En ‘vallende sterren’, of meteoren: stofdeeltjes die met enorme snelheid onze dampkring binnendringen en daar verbranden.
De sterren die we zien, in het echt en in het planetarium, staan bij ons in de buurt. Opeens is daar een ronddraaiend Melkwegstelsel. Dus zo ziet het er uit! En daarom zien we de fraaie Melkweg als een wazige, lichtende band aan de hemel!
Een spectaculaire lancering van een raket: we gaan op reis door het zonnestelsel, met al zijn unieke werelden. De meest fantastische landschappen worden op de horizon geprojecteerd. De ene planeet of maan is nog mooier en vreemder dan de andere.
Onze eigen wereld wordt niet vergeten. Vanuit een baan om de aarde zien we onze planeet, langzaam roterend. Adembenemend! Het is nu niet moeilijk te begrijpen waarom we er zuinig op moeten zijn: het is de allermooiste van alle werelden die we zagen!
Als de zon weer op gaat en het weer licht wordt in de zaal, zijn we toch een beetje teleurgesteld, omdat het weer is afgelopen. De betovering is weer gebroken...
We hoeven gelukkig nog niet weg. Het Ervarium bestaat uit meer dan alleen het planetarium! Het is een wetenschapspretpark! In de speciale zwaartekrachtlift ervaar je wat gewichtsloosheid is. Eerst stijg je, waardoor je een kwart zwaarder wordt en dan... stort je naar beneden! Hangend in een speciaal vest kunnen we vervolgens op het maanoppervlak lopen, het lijkt ècht alsof we nog maar een zesde van ons gewicht hebben. Iets verderop staat een maanlander op ware grootte in een heus maanlandschap, compleet met astronauten en een maanauto. Dáár zien we de Voyager 2, die Jupiter en zijn vele manen bezoekt. En de Viking Mars-lander staat zijn onderzoek te doen tussen de Marsstenen. Zoveel belangrijke ruimtescheepjes heb ik nog nooit gezien! Je kunt zelfs in een Space Shuttle klimmen. Wat is die cockpit klein, moeten ze dáárin leven en werken? O, en je kunt dingen verplaatsen met een robotarm!
Allerlei toestellen leren ons over natuurkunde, spelend met water en lucht, geluid, licht, elektriciteit, magnetisme, zwaartekracht en nog veel meer. Hoe een barometer werkt of een seismograaf, wat geluid is, en wat licht. En wat voor soorten elektromagnetische straling er zijn. Newton zelf (nou ja, een beeld van hem) toont ons zijn ontdekkingen over het licht en de zwaartekracht. Je zag zelfs de appel vallen die hem op het idee van de universele zwaartekracht bracht!
Spelen met echo’s en met grote geluidspiegels: als je fluistert, kan iemand het op 100 meter afstand horen! Spelen met golven, met licht, met kleuren, met perspectief, met lenzen, met driedimensionale beelden. Wat kun je nog wel zien en horen? Water als licht-geleider.
Spelen met elektriciteit... op een veilige manier natuurlijk! Als je jezelf oplaadt kun je anderen een schokje geven en bij een meisje gaan haar lange haren rechtop staan! Een enorme knal! Het bliksemapparaat gaat eens per uur af.
Weer verder gaan we zelf landschappen maken, met zeeën, meren, eilanden, rivieren en bergen. We maken ook een ‘echte’ aardbeving mee. Gaaf! Een speciale gang laat zien hoe het leven ontstond en wat evolutie is.
Van allerlei zonnewijzers en telescopen wordt uitgelegd hoe ze werken. Een enorme slinger hangt hoog aan het plafond te slingeren. Waarom? Om te bewijzen dat de aarde roteert!
Stonehenge is er zelfs! Het was ooit een observatorium.
En alwéér een reis door het zonnestelsel, nu langs prachtige modellen van de planeten en hun manen. De afstand tussen de zon en Pluto is 450 meter! De zon is dan maar 14 cm groot, Jupiter zo groot als een knikker, de aarde zo groot als de kop van een kopspeld en Pluto nog geen kwart mm. Dat is allemaal wel klein, maar gelukkig is er een model waarin de planeten en hun belangrijkste manen veel groter zijn: de zon is hier wel 6 meter en de aarde zo groot als een forse pingpongbal!
Ook zijn er fraaie, leerzame modellen van het heelal, met zijn miljarden sterrenstelsels, elk bestaande uit miljarden sterren.
Het is sluitingstijd. Ik heb nog nooit zoveel over de natuur geleerd in één dag! Ik wil nog helemaal niet naar huis... snik... Mamáááááá....
Planetaria behoren tot de allermooiste moderne gebouwen!
Hoag’s Object
In het Ervarium leer je alles over
sterrenkunde
